Berichten uit de verte (2)

1 Een gevaarlijk soort relativisme?

Bas Heijne vraagt zich in zijn column in de NRC van 5 september j.l. af of twee weken vakantie In Griekenland niet een gevaarlijk soort relativisme in hem hebben losgemaakt. Terug hier wordt hij geconfronteerd met drie, vier Nationale Kwesties waar in Griekenland niets van te merken was geweest. Het gaat dan over de hooggeleerde Ramadan, het zeilmeisje Laura Dekker, de presentatrice van Zomergasten en, uiteraard, om Geert Wilders.

Geert Wilders die is uitgegroeid tot een nationale obsessie. Maar, schrijft Heijne, als je doorvraagt bij voor- en tegenstanders dan blijkt dat die hem eigenlijk allemaal met een korreltje zout nemen. Hij is heus geen Hitler en zal ook niet alle moslims deporteren. Laat maar aan de macht komen, dan zien we wel wat er overblijft. Heijne vervolgt: ‘Dat is opmerkelijk: aan de ene kant de volledig ontspoorde taal van Wilders zelf, die losstaat van de werkelijkheid (in de naam van ‘benoemen’ natuurlijk), aan de andere kant de steile waarschuwingen tegen die taal van woede en ressentiment door zijn tegenstanders, met voortdurende verwijzing naar de jaren dertig en het opkomende fascisme. Intussen is het opkomend fascisme even ver weg als het Koranverbod.’

Taal is niet waardevrij en die van Wilders dus ook niet. Kennelijk verwoordt hij de werkelijkheid van veel mensen. Volgens de polls worden het straks dertig zetels. Wanneer hij straks onmachtig blijkt te zijn om zijn voornemens ook uit te voeren, ebt dat wel weer weg. Maar dan nog. Het blijft ontoelaatbaar dat Wilders racistische, xenofobe taal uitslaat en daarbij flink geholpen door de media, een maatschappelijke groepering demoniseert en uitsluit. Daar past geen relativisme.

2 Halina Reijn mag niet met de prins praten

Toen Halina Reijn tijdens het Nederlandse festival op het New Yorkse Governors-eiland Willem-Alexander en Maxima een hand wilde geven, werd haar te verstaan gegeven dat daar geen sprake van kon zijn vanwege haar rol als Mabel in het tv-drama De prins en het meisje.

Dat gebeurde bij monde van Henk Scholten, directeur van het Nederlands Theater Instituut. Wie –iemand- hem dat had ingefluisterd wist hij niet.

Of het koninklijk huis er nu wel of niet de pest in dat tv-drama heeft gehad, weten we niet. Maar het valt niet uit te sluiten dat Willem-Alexander en Maxima Halina Reijn en haar rol niet verwarren en haar best een handje hadden willen geven. In dat geval en ik ben bang in veel gevallen is het de entourage die de toon zet. Ik weet zeker dat de koningin toen zij jaren geleden een bezoek bracht aan de Raad voor de Kunst geen idee had van wat zich daaraan voorafgaand had afgespeeld. De wc moest voor veel geld worden opgeknapt en de oranje bloemetjes in de tuin (die daar al sinds eeuw en dag stonden) dienden voor haar komst te worden verwijderd. Of prins Claus die een bezoek bracht aan een instelling in Amsterdam en deze om redenen van privacy via de achterzijde zou betreden. Het hele achterafstraatje waar hij aldus doorheen moest werd toen verplicht opgeschilderd en overigens netjes gemaakt. Dit soort voorbeelden zeggen iets over de entourage van het koninklijk huis maar natuurlijk vooral iets over dat instituut zelf. Zonder de per definitie onnatuurlijke positie daarvan ook geen spastische entourage. En geen juridische actie tegen een persbureau die wat vakantiefoto’s publiceert, geen belastingontwijking via het werkpaleis van het staatshoofd en geen vakantiehuis op een verkeerde plaats met foute projectontwikkelaars.