HOE HET CDA DE CRISIS ORGANISEERDE
Schets voor een thriller
Voor Balkenende was het rapport Davids en wat daar op volgde niet aangenaam. Hij was daar overigens in hoge mate zelf debet aan. Eerst door voortdurend een onderzoek naar de toedracht van de steun aan de Irak-oorlog te weigeren omdat er niets te onderzoeken zou zijn. En tenslotte: toen het rapport van de, onder grote druk van de Tweede Kamer, door hemzelf ingestelde commissie Davids er uiteindelijk lag, dat rapport af te doen als een verzameling meningen. Gevolg: ernstige kritiek uit het parlement, in het bijzonder van de PvdA, en Balkenende die moest instemmen met een kabinetsstandpunt dat in feite de bevindingen en conclusies van de commissie Davids onderschreef. En die vervolgens in het parlement een motie van wantrouwen aan zijn broek kreeg. Niet het kabinet, maar hij in persoon. Een staatsrechtelijk fenomeen. Niet alleen de indieners van de motie maar ook prominenten als Bolkestein waren van mening dat Balkenende wegens disfunctioneren als premier zou moeten aftreden. Balkenende zou Balkenende niet zijn en het CDA niet het CDA, of dit moest gewroken worden. Verhagen en Jack de Vries, die met het oog op de verkiezingen van november 2006 hun licht in de VS hadden opgestoken door daar te bestuderen hoe de Bush campagne Kerry naar de Filistijnen had geholpen, bedachten daartoe het volgende. Eerst zou CDA-vriend en historicus Cees Fasseur in een lezing openbaren dat de PvdA destijds helemaal niet zo afkerig was van machtspolitiek en de inval in Irak veel minder kritisch had bejegend dan ze nu wilden laten weten. Ten tweede zou Verhagen de nieuwe secretaris-generaal van de NAVO vragen een brief aan Balkenende te sturen met het verzoek de missie in Uruzgan te verlengen. Duidelijk was dat de PvdA daartegen was en zou zijn. Maar een dergelijk verzoek zou met het oog op de internationale positie van Nederland en de gesneuvelde Nederlandse militairen (die waren toch niet voor niets gesneuveld) per definitie serieus genomen moeten worden. Zo zou de PvdA, die steeds duidelijk tegen opnieuw een verlenging van de militaire missie in Uruzgan was geweest, mooi in de knel komen. Verhagen maakte, terwijl Bos zat te slapen, zekerheidshalve gewag van zijn contacten met de NAVO zonder precies te zeggen welke die behelsden. Toen de brief van de NAVO chef arriveerde werd Bos wakker. Ging hij akkoord met het voorstel van de NAVO of zelfs maar met het serieus heroverwegen van het kabinetsbesluit van 2007 –we gaan weg in 2010- dan zou hij opnieuw te kijk staan als draaikont. De enige mogelijkheid die resteerde was snel en duidelijk te zeggen dat het NAVO voorstel onaanvaardbaar was. Een aantrekkelijke optie want voor verlenging van de militaire inspanningen zou in de Tweede Kamer zonder de PvdA geen steun zijn. De Tweede Kamer had bovendien aan het kabinet gevraagd om voor 1 maart 2010 uitsluitsel te geven over al dan niet een verlenging van de militaire inzet in Uruzgan. In verband met het voorjaarsreces zou het kabinet daarover uiterlijk 19 februari een besluit moeten nemen. Het CDA stelde vervolgens dat een en ander zorgvuldig moest worden bekeken en er dus meer tijd nodig was. Om het besluit van 2007 te heroverwegen was eind vorig jaar overigens een logischer moment geweest. Maar toen was er natuurlijk nog geen brief.
De PvdA en Bos houden voet bij stuk. Het besluit van 2007 om na vier jaar troepen in Afghanistan te hebben ingezet deze in 2010 terug te trekken, moet worden herbevestigd. Niet militaire missies en activiteiten zouden wel bespreekbaar zijn.
Donderdag 18 februari 2010 houdt de Tweede Kamer een spoeddebat over de kwestie. Het wordt een waar slagveld. Balkenende probeert de controverses binnen het kabinet binnen boord te houden en gooit olie op de golven, maar Verhagen gooit olie op het vuur. Bos, duidelijk zenuwachtig, herhaalt wat hij eerder heeft gezegd: de militairen gaan in 2010 weg uit Uruzgan. Het debat eindigt met een motie van de SP die vraagt om nu te beslissen dat Nederland zich in 2010 militair terugtrekt. De motie bevat letterlijk de uitspraken van Bos hierover. De PvdA stemt tegen de motie omdat is afgesproken de volgende dag in het kabinet de zaak verder te bespreken. Vrijdag 19 februari laat Jack de Vries ’s morgens weten dat er die dag geen besluit komt en de zaak wordt uitgesteld. De verbeten koppen van de PvdA bewindslieden wijzen daar niet op. Een peiling van EenVandaag laat zien dat 70% van de Nederlanders vindt dat Bos zijn rug recht moet houden. Bos vindt uitstel van een besluit (met een week) alleen aanvaardbaar wanneer vast staat dat de militaire missie niet wordt verlengd en er dus alleen gepraat wordt over ander soort steun, zoals ontwikkelingshulp, training van politiemensen &c. Wanneer het CDA niet door de bocht gaat valt het kabinet.
Balkenende probeert de boel bij elkaar te houden maar wordt daarbij niet geholpen door Verhagen. Want behalve het bashen[1] van Bos en de PvdA had Verhagen nog een ander agendapunt. Het vervangen van Balkenende als partijleider van het CDA. Na vier slecht afgelopen kabinetten moet de wacht maar eens worden gewisseld. Toen het er even op leek dat Balkenende naar Europa zou vertrekken, had Verhagen zich er al van verzekerd zijn opvolger te worden. De katholieke, vooral uit het zuiden afkomstige, bloedgroep van het CDA vond ook al langer dat zeven jaar een protestant aan de leiding wel genoeg was geweest en omhelsde de kandidatuur van Verhagen. Eurlings had ook gekund, maar was nog te jong. Dat de protestante doelgroep Verhagen op zijn minst niet erg betrouwbaar acht, lijkt even niet te deren. Of Verhagen internationaal zo’n indruk heeft gemaakt, mag ook worden betwijfeld. De NAVO had er op moeten kunnen vertrouwen dat de door Verhagen gevraagde brief goed zou landen. De NAVO heeft er geen enkel belang bij om zich in een interne ruzie van een lidstaat te mengen. Verhagen heeft internationaal een slecht figuur geslagen al geeft het CDA daarvan uiteraard de schuld aan Bos. Hoe dan ook: het kabinet valt en Verhagen lukt het om Balkenende te laten vertrekken en om zijn plaats in te nemen. Dan komen er nieuwe verkiezingen in mei 2010. Hoewel de PvdA minder verliest dan lange tijd was voorspeld en het CDA weliswaar verliest, blijft de laatste partij de grootste. Verhagen doet snel zaken met VVD en PVV en weet met een nipte meerderheid een regering te vormen. De deelname van de partij van Wilders aan de regering trekt internationaal veel aandacht en roept veel vragen op. De missie in Uruzgan wordt, tegen de zin van de PVV, alsnog verlengd. Vervolgens moet ook deze nieuwe regering 35 miljard bezuinigen. De verkiezingsbeloften van de regeringspartijen gingen erover veel ambtenaren te schrappen, de subsidies voor ondermeer cultuur en integratie aanzienlijk te verminderen of af te schaffen en de sociale voorzieningen verder af te bouwen. Daartegenover zou dan lastenverlichting komen te staan voor het bedrijfsleven en de hogere inkomens. Behalve het reduceren van de cultuursubsidies door de kunstfondsen op te heffen en de lastenverlichting voor het bedrijfsleven en de hogere inkomens bleek het nieuwe kabinet niet in staat tot verdere maatregelen. Eind 2010 gaat het kabinet dan ook aan zichzelf ten onder. Na opnieuw vervroegde verkiezingen wordt er in 2011 een kabinet gevormd door PvdA, D66, Groen Links en de SP die kunnen steunen op een ruime meerderheid in de Tweede Kamer. Femke Halsema wordt minister-president en Lodewijk Asscher minister van financiën en vice-minister president. Bos, Pechtold en Kant blijven in de Kamer.
Wordt vervolgd.
.jpg)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten