Berichten uit de verte (4)

DE MORAAL VERSLUIERT DE FEITEN

Boven het artikel Hoe duur is een Chinees van Margreet Fogteloo in De Groene van 9 oktober 2009 staat: De moraal versluiert de feiten. Fogteloo begint met vast te stellen dat het ‘de unanieme overtuiging was dat het rendement van bepaalde groepen niet kan en mag worden becijferd. Alle ophef ontneemt nu het zicht op de noodzaak van objectieve cijfers over het migratiebeleid’. Nu is het niet zo moeilijk om voorbeelden te geven van autoritaire regimes die er totaal geen moeite mee hadden om de wereld in cijfers te vangen en dat ook met ‘bepaalde groepen’ te doen. Het is ernstig en getuigt bij mevrouw Fogteloo op zijn minst van slordig denken om  zo unverfroren ‘objectieve cijfers’ en ‘economisch rendement’ heilig te verklaren als het gaat om bepaalde groepen in de samenleving, om mensen dus. Dat de effecten van beleid (bijvoorbeeld: hoe effectief zijn inburgeringscursussen) worden gemeten en gewogen is iets anders. Natuurlijk kan en moet dat. Maar goed, om in het geval waar men het economisch rendement belangrijker vindt wegen dan de moraal, niet aan te komen met voorbeelden uit de USSR of het Derde Rijk, vertel ik  het verhaal van de Ford Edsel.

Nadat Ford in de jaren vijftig enorme bedragen had geïnvesteerd in de ontwikkeling van een auto die het met de Cadillac van General Motors zou kunnen opnemen, bleek dat de benzinetank op een zodanig gevaarlijke plaats zat dat die bij een aanrijding gemakkelijk zou ontploffen. Robert McNamara, toen de baas van Ford, liet vervolgens berekenen wat duurder zou worden: de auto zodanig aanpassen dat de tank geen gevaar meer kon opleveren of, er van uit gaande dat een bepaald te berekenen aantal bij botsing de lucht in zou vliegen, vergoedingen uitkeren aan slachtoffers en nabestaanden. Op grond van 'objectieve cijfers' en het te verwachten economisch rendement werd voor het laatste gekozen. Later werd McNamara minister van defensie en voor de Vietnam oorlog ging hij uit van dezelfde principes.

Het Ford Edsel project werd een drama, ook financieel (het kostte Ford 250 miljoen dollar, nu zou dat tien maal  zoveel zijn) en hoe het met de oorlog in Vietnam afliep is ook bekend.

Gelukkig versluieren de feiten niet altijd de moraal.